Demir Hurdası Alımı

Demir hurdasının içinde ne var? Çelik, pik ve aradaki fark

Demirin içindeki karbon yüzde ikinin altında kalırsa çelik, üstüne çıkarsa dökme demir olur; hurda yığınındaki bütün ayrım aslında bu eşikten doğar. Pratikte kimse laboratuvar raporu açmaz, ama aynı kural gözle ve elle de okunur. Demir hurdası dediğimiz şey tek bir malzeme değil, birbirinden farklı davranan bir aileye verilen genel ad. Nur Metal Hurda olarak İstanbul'un iki yakasında bu ailenin her üyesini adresinden alıyoruz. Bu sayfa hizmet sayfasındaki kısa özetin ötesine geçiyor: malzemenin yapısını, tartıyla ilişkisini, fiyat mekaniğini, sık yapılan hataları ve alımdan sonra metale ne olduğunu ayrıntısıyla anlatıyor.

Hızlı bilgi için hizmet sayfasına bakabilirsiniz: Demir Hurdası Alımı. Burada ise biraz daha derin bir okumaya hazır olun.

Çelik hurdası ile dökme demir: elinizdekini nasıl tanırsınız?

Çelik tok bir malzemedir. Bükülür, esner, çekiçle vurulunca kırılmadan şekil alır. İnşaat demiri, sac, kiriş, profil, boru ve çoğu makine mili bu gruba girer. Dökme demir ise sert ama kırılgandır. Kalorifer radyatörü, ızgara kapağı, eski motor bloğu, fren kampanası ve bazı vana gövdeleri döküm demirdir. Bir parçayı kaldırıp sert bir zemine vurduğunuzda çınlayan ses çeliğe, mat ve kısa ses dökme demire işaret eder. Çekiçle vurunca kırılıyorsa kesin döküm olduğunu bilirsiniz.

Taşlamada da fark görünür. Karbon oranı yüksek çelik taşa değdiğinde bol ve dallı kıvılcım saçar; düşük karbonlu yumuşak çelik daha az ve düz kıvılcım verir. Döküm demirde kıvılcım kısa, kırmızımsı ve dağınıktır. Bu yöntem bir yöntemdir, kesin hüküm değil; ama atölyede yıllarca iş yapmış herkes bunu ayırt edebilir.

Mıknatıs sınaması daha basit. Demir ve çeliğin tamamı mıknatısa yapışır. Paslanmaz çeliğin kimi türleri yapışmaz, kimi türleri zayıf yapışır; bu yüzden mıknatıs "demir mi?" sorusuna cevap verir ama "paslanmaz mı?" sorusunu çözmez. Mıknatısın tutmadığı bir parçayı demir yığınına atmayın; Krom ve Paslanmaz Hurda Alımı – İstanbul sayfasında nasıl ayrılacağı anlatılıyor.

Bir de galvanizli sac meselesi var. Çinko kaplı demir hâlâ demirdir, mıknatıs tutar. Çinkonun ayrı hurda sayılması için parçanın kendisinin çinko olması gerekir. Galvaniz kaplı oluk ya da havalandırma kanalı, demir hurdası yığınında kalır.

Ağırlık hesabı: yığının kaç kilo ettiğini önceden tahmin etmek

Bir hurda alımında en sık sorulan şey şu: "Bu ne kadar çeker?" Cevabı tahmin etmek için küçük bir hesap işinizi görür.

Çeliğin yoğunluğu santimetreküp başına yaklaşık 7,85 gramdır. Bu, bir milimetre kalınlığındaki bir metrekare sacın kabaca 7,85 kilo geldiği anlamına gelir. İki milimetrelik aynı sac 15,7 kilo, üç milimetrelik 23,5 kilo eder. Kapı ve kasa sacları genellikle bir ile iki milimetre aralığında olduğundan, bir eski beyaz eşya gövdesinin bile kaç kiloluk bir değer taşıdığını gözünüzde canlandırabilirsiniz.

İnşaat demirinde ise formül daha basit: çapın karesini yüz altmış ikiye bölün, metre başına kilogramı bulursunuz. On iki milimetrelik nervürlü çubuğun metresi yaklaşık 0,89 kilo, on altı milimetrelik olanın yaklaşık 1,58 kilo gelir. On iki metrelik bir boy demir, on iki milimetre çapında yaklaşık on bir kilo çeker. Elinizde bir demet varsa boy sayısı ve çap, toplam ağırlığa dair güvenilir bir fikir verir.

Hesabı bilmek tartıyı kontrol etmenizi kolaylaştırır. Tartı aletinin gösterdiği rakam ile kendi tahmininiz arasında büyük fark varsa soru sorun. Bizim için bu normal bir durum; tartı sizin yanınızda yapıldığından rakamı birlikte gözden geçirebiliriz.

Biçime göre demir hurdası: hacim, kalınlık ve hazırlık

Aynı kilodaki iki yığın birbirine hiç benzemeyebilir. Bir ton kalın levha tek bir kamyonet paletine sığar; bir ton ince sac kutusu ise koca bir kamyonun hacmini doldurur. Bu yüzden demir hurdası söz konusu olduğunda biçim, taşıma kadar fiyatı da etkiler.

Kalın hurda (ekstra diye anılan sınıf): kiriş, ağır levha, makine tablası, krank mili, dişli. Yoğun ve temiz olduğu için erime kaybı düşüktür. Bu grup, hacmi az, ağırlığı çok olduğundan taşıma açısından da kolaydır. Yalnız parça çok büyükse, örneğin üç metrelik bir kiriş, kesme ya da vinç gerekebilir.

İnce sac: DKP, galvanizli sac, kasa gövdeleri. Hacimli olur, ezilmediyse çok yer kaplar. Preslenmiş ya da balyalanmış halde yığmak taşımayı kolaylaştırır. Elle ezmek ve katlamak da hacmi küçültür.

İnşaat demiri: boy, çap, hasır, etriye. Boylar demetlenirse yük taşıması rahat olur. Etriye ve ince çubuk birbirine dolandığında ayrıştırma zorlaşır; bunları ayrı kasada ya da çuvalda toplamak akıllıca.

Döküm: radyatör, kapak, blok. Ağırdır ve elle taşırken elinizi, ayağınızı ezebilir. Radyatörde bazen bakır ya da pirinç vana bulunur, onları ayırmak size ek kazanç sağlar.

Talaş: torna ve freze artığı. Hafiftir, yağlı olur ve rüzgârla dağılır. Kapalı bir fıçıda ya da torbada tutulmalı. Üstüne yağmur yağarsa pas tutar ve ağırlaşır.

Varil, tank, kazan: boşaltılmış, içi temizlenmiş, kapakları açık olmalı. İçinde kalıntı sıvı bulunan kap, hem güvenlik hem de değerlendirme açısından sorundur.

Fiyatın mekaniği: neden tek bir sayı yok?

Demir hurdası fiyatı üç katmanlıdır. En alttaki katman, çelik üretimine hammadde olan hurdanın uluslararası seyri ile döviz kurudur. Türkiye, çelik üretiminde ark ocağı yöntemini yaygın olarak kullanıyor; bu yöntemde ham madde ağırlıklı olarak hurdadır. Dolayısıyla ithal hurdanın dolar fiyatı yerel fiyatı belirleyen asıl çıpadır. O çıpa gün içinde bile oynayabilir.

Ortadaki katman yerel koşullardır: İstanbul'a ve çevresine kamyonla yük taşıma maliyeti, tesislerin alım iştahı, mevsim ve yağış. Yağmurlu haftalarda hurda ıslak ve ağır gelir; tesisler bunu hesaba katar. İnşaat sezonu açıldığında şantiye hurdası arttığından arz yükselir.

En üstteki katman sizin yığınınızdır. Hangi sınıftan olduğu, temiz mi kirli mi olduğu, ne kadar yer kapladığı, sökülmeye ihtiyaç olup olmadığı ve adrese nasıl ulaşıldığı. Aynı günün piyasasında iki farklı müşteri, aynı fiyatı almaz; çünkü ikisinin yığını başka bir şeydir.

Bu yüzden hurda fiyatları konusunda sabit bir rakamı sayfada yazmıyoruz. Güncel bir teklif için fotoğraf ve miktar yeter. Fiyatların nasıl okunacağına dair genel bilgi için Hurda Fiyatları – Fiyatı Belirleyen Etkenler sayfasına göz atın.

Başka bir yerden aldığınız hurda alımı teklifini de karşılaştırın. Karşılaştırırken sınıfa bakın, çünkü hurda fiyatları sınıfa göre değişir. Karşılaştırma yaparken dikkat edin: biri "çıplak demir" için, başkası "karışık hurda" için fiyat veriyorsa iki rakamı yan yana koymak anlamsızdır. Hangi sınıf için fiyat verildiğini mutlaka sorun.

Miktarın etkisi de doğrusal değil. Küçük bir alım, yolun ve zamanın payını yüksek tutar. Büyük bir alımda ise sabit masraf birim ağırlığa bölünür. Yani aynı demir, iki ayrı gün içinde iki ayrı müşteride farklı bir toplam sonuç verebilir. Bunu bir haksızlık olarak değil, işin matematiği olarak görmek gerekir.

Sökme ihtiyacı en az konuşulan ama en çok fark yaratan unsurdur. Bir çiti bahçeden çıkarmak, bir çelik konstrüksiyonu kesmek, betona gömülü demiri kırmak... Her biri işçilik ve ekipman demektir. Hurdayı hazır istifli teslim ettiğinizde bu maliyetin tamamı fiyattan düşmez; sökümü siz yaparsanız kendi lehinize çevirmiş olursunuz. Söküm yaparken güvenlik şart; iskelet taşıyıcı bir parçayı kendi başınıza çıkarmaya kalkmayın.

Demir hurdasında sık yapılan hatalar

Eldeki demir ne kadar değerliyse, ona nasıl davranıldığı da o kadar önemli. Sahada tekrar tekrar karşılaştığımız yanlışlar şunlar.

Birincisi karışık yığındır; demir hurdası için en pahalı hata budur. Demirin içine karışan alüminyum profil, bakır boru ya da plastik parça, o yığının tamamını karışık sınıfa iter. Bir kamyonet dolusu temiz demiri, içindeki üç parça yüzünden kaybetmek acı bir şeydir. İki dakika ayırıp yabancı maddeleri çıkarın.

İkincisi betonlu demirdir. Beton, hurdaya ağırlık katar ama değer katmaz. Üstelik ayıklanması iş demektir. Betonu kırıp demiri çıkarmak mümkünse yapın; mümkün değilse fotoğrafını gönderin, nasıl yaklaşılabileceğini konuşalım.

Üçüncüsü açık havada bekletmektir. Pas yüzeyde başlar ve zamanla içeri işler. Hafif paslanma hurdayı satılmaz yapmaz; ama çürümüş, toza dönmüş ve parçalanan demirin değeri düşer. Mümkünse çatı altında ya da en azından branda altında tutun.

Dördüncüsü kapalı kaplardır. Boş görünen bir tüp ya da tank içinde basınç ya da yanıcı buhar taşıyabilir. Gaz tüpü, yangın tüpü, kompresör tankı ve aerosol kutuları kesinlikle kendi başınıza kesilmemeli. Önce yazın, sonra sökmeden bekleyin.

Beşincisi, ağır parçaları ucuz yoldan taşımaya çalışmaktır. İki kişinin zor kaldıracağı bir motor bloğunu üç katlı apartmanın merdivenlerinden indirmek hem sakatlık riski hem de yapıya zarar demektir. Bu tür parçalar için adres bilgisi verin; nasıl çıkarılacağını önceden planlarız.

Altıncısı, hurda ile kullanılabilir malzemeyi karıştırmaktır. Düzgün durumdaki bir kapı, kullanılabilir bir kiriş ya da çalışır bir motor, hurdadan daha fazla değerlenebilir. Elden çıkarmadan önce bir kez daha bakın.

Son olarak zamanlama. Hurdayı bekleterek fiyatın yükseleceğini düşünüp aylarca saklamak, sezonluk bir hesap yapmadığınız sürece genellikle karşılığını vermez. Piyasa iner de çıkar da; tahmin tutmayabilir. Yer kaplayan, paslanan ve çalınma riski taşıyan malzemenin bekleme maliyeti de var.

Sahada güvenlik: ağır metalle çalışmanın kuralları

Demir hurdası ağırdır ve keskin kenarlıdır. Birkaç küçük alışkanlık kazaları önler.

Eldiven her zaman şart; kesilmeye dayanıklı olanı tercih edin. Kalın tabanlı ayakkabı giyin, çünkü düşen bir parça ayak üstünde ciddi hasar bırakır. Bir parçayı kaldırmadan önce nereye düşeceğini düşünün. Uzun çubukları tek kişi taşımasın, iki kişi taşıyorsa aynı yönde yürüsün.

Kesim yapılıyorsa göz koruyucu şarttır. Taşlama ve oksijen kesim sırasında çıkan kıvılcım yanıcı maddelere ulaşmamalı. Yağlı talaş ve boya kalıntısı olan yerde kıvılcım yangın başlatabilir.

Paslı demir tetanos riski taşıyabilir; kesik oluşursa yarayı temizleyin ve gerekirse bir sağlık kuruluşuna başvurun. Bu genel bir hijyen bilgisidir, tıbbi tavsiye değildir.

Yıkım ya da çatı söküm gibi yüksekte yapılan işlerde profesyonel ekip dışında kimse risk almamalı. Hurdanın değeri, kimsenin sağlığıyla kıyaslanamaz.

Aynı demir, üç farklı gün: şantiye, atölye, bahçe

Teoriyi bırakıp sahaya inelim. Demir hurdası için üç tipik çıkış yolu var ve her birinin kendi ritmi var.

Şantiyede demir akışı bir sel gibi gelir. Kalıp sökümü bittiğinde kesik boylar, bağ teli, hasır parçaları ve fire demirler yığılır. Burada asıl sorun hacimdir; yığın sürekli büyür ve işçilerin geçiş yoluna taşar. En akıllıca yol, şantiyede hurda için sabit bir köşe belirlemektir. Boylar bir tarafa, ince ve kısa parçalar öbür tarafa. İşçilere "hurdayı buraya atın" demek, günün sonunda yarım gün kazandırır. Zemin yumuşaksa istif alanına birkaç kalas ya da tahta serilirse çamurdan korunmuş olur.

Atölyede iş farklı. Burada hurda tek tek ve sürekli üretilir; bir gün kesim artığı, ertesi gün torna talaşı, haftanın sonunda da bozulmuş bir tezgâh parçası. Atölye sahibi çoğu zaman hurdayı bir köşeye yığıp unutur ve ay sonunda yığın kullanılamaz hale gelir. Tavsiye: sacı ve profili bir kasada, talaşı kapaklı bir varilde, döküm parçaları ayrı bir sepette tutun. Her biri bir sonraki alıma hazır bir bölüm olur ve karışmaz.

Bahçede ya da evde durum bir başka. Eski bir çit, kırık bir demir kapı, bir kenara atılmış bisiklet iskeleti, paslı bir mangal. Bunlar tek tek küçük görünür, ama birleşince bir kamyonet kasası dolar. Ev hurdasının sorunu genellikle dağınıklıktır: bir parça garajda, bir parça bodrumda, biri bahçenin köşesinde. Hepsini tek noktada toplamak, alım gününün kısalmasını sağlar.

Satıştan önce on dakikalık kontrol listesi

Hurdayı çağırmadan önce şu soruları kendinize sorun. Cevaplar çoğunlukla fotoğraftan önce bile işinizi kolaylaştırır.

Yığının yeri kolay ulaşılır mı? Araç kapıya kadar gelebiliyor mu, yoksa dar bir sokaktan ya da merdivenden geçmek gerekiyor mu? Giriş kapısının genişliği, otopark ya da avlu geçişi, yüksekliği sınırlı bir kapalı alan varsa bunları mesajda belirtin. Bu bilgiler hurdanın kendisi kadar önemli.

Malzeme sizin mi? Ortak bir binada ya da kiralık bir yerde çıkan hurda için sahiplik netleşmelidir. Yönetim, kiralayan ya da malik kim ise onun onayı alınmalıdır. Bu, herkesin işini kolaylaştırır.

İçinde tehlikeli bir şey var mı? Boş görünen bir varil, yağ ya da yakıt kalıntısı taşıyabilir. Eski bir kazan, amyant gibi sağlığa zararlı yalıtım malzemesiyle sarılı olabilir. Böyle bir şüpheniz varsa kendiniz sökmeyin ve bize bildirin.

Elektrikli ya da elektronik aksamlı bir cihaz mı? Kablosu, motoru, kartı sökülürse hem demir hem de diğer metaller kendi sınıfında değerlenir. Ama sökmek için doğru alet ve güvenli çalışma şart.

Hurdanın üstüne yağmur geliyor mu? Brandayla örtmek bile fark yaratır. Islak hurda hem daha ağır ölçülür hem de çamurlu görünür.

Fotoğraf çektiniz mi? Çekmediyseniz çekin. Fotoğraf olmadan yapılan fiyat tahmini, gerçek durumdan sapabilir; bu da hem sizin hem bizim zamanımızı alır.

Bu altı soruyu yanıtladıktan sonra aramak ya da yazmak tek bir dakika sürer. Cevaplar hazır olduğundan görüşme kısa kalır.

Alımdan sonra: demir nereye gidiyor?

Hurda alındığı yerde bitmez. Toplanan demir ve çelik, hurdayı sınıflayan ve kesen tesislere gider. Orada boyutu büyük olanlar kesilir, hacimli olanlar preslenir, balyalanır. Ardından çelik üretimi yapan tesislere ulaşır.

Ark ocağında hurda yüksek bir akımla eritilir. Eriyik, kimyasal bileşimi ayarlanarak yeniden inşaat demiri, profil, filmaşin ve benzeri ürünlere dönüşür. Yani sizin bahçe çitinizin bir kısmı, belki yıllar sonra başka bir binanın içindeki temel demiri olarak karşınıza çıkar.

Demir sonsuz kez yeniden değerlendirilebilir; çelik geri dönüştüğünde kalitesini yitirmez. Bu, demiri diğer atıklardan ayıran en önemli özelliklerden biri. Metalin kalitesi, ilk üretimde ve her dönüşümde yeniden ayarlanabilir.

Enerji tarafı da önemli: ham cevherden çelik üretmeye kıyasla hurdadan çelik üretmek çok daha az enerji ister. Bu karşılaştırma bilimsel olarak teyit edilmiş genel bir bilgidir; kesin yüzdeler tesise ve yönteme göre değişir.

Satış sonrasında sizi ilgilendiren iki şey kalır. Birincisi, alım sırasında tartı bilgisini not etmenizdir; ileride bir soru çıkarsa elinizde veri olur. İkincisi, malzemenin çıktığı alandaki kalıntıları temizlemektir. Çivi, vida, kesik tel gibi küçük parçalar bahçede kalırsa lastik patlatır ve ayak yaralar. Süpürmek ya da mıknatıslı bir süpürge ile toplamak işi bitirir.

İstanbul'da hizmet verdiğimiz bölgeleri öğrenmek için Hizmet Bölgeleri – İstanbul Hurdacı sayfasına bakabilirsiniz. Demirle birlikte başka metaller de çıkıyorsa sırasıyla Bakır Hurdası Alımı – İstanbul ve Alüminyum Hurdası Alımı – İstanbul sayfalarındaki ayırma ipuçları işinize yarar.

Hangi mevsimde, hangi durumda hurda çıkar?

İstanbul'da inşaat hareketi yaz ve sonbahar aylarında canlanır. Bu dönemde şantiye demiri bolca çıkar, kalıp sökümü ve temel işleri yoğunlaşır. Kış aylarında ise yağış hurdayı ıslatır, çamur ağırlık yapar ve zemin ağır araçlar için zorlaşır. Bu yüzden çamurlu bir şantiyede alım için zemini önceden hazırlamak mantıklıdır. Sert bir zemin, istif alanında ya da yolun kenarında küçük bir platform, iş akışını rahatlatır.

Yıkım ve dönüşüm projeleri düzensiz çıkar. Bir mahallede kentsel dönüşüm başladığında, aynı ay içinde birçok binanın demiri ortaya çıkar. Bu tür toplu işlerde malzemenin hacmi, istif edilebileceği alan ve araç erişimi önceden bilinirse alım planı rahat kurulur.

Atölyelerde yıl sonu envanter sayımı sonrası eski makineler ve parçalar elden çıkarılır. Fabrikalarda hat bakımı ya da yenileme dönemlerinde ağır parçalar çıkar. Bunlar için yerinde bir keşif gerekebilir; fotoğraf ve ölçüler çoğu zaman yeterli olur.

Demir hurdası hakkında sık sorulan sorular

Paslı ve kırık demir kabul ediliyor mu?

Evet. Pas ve kırık parça, demirin hurda olarak değerlendirilmesine engel değildir. Yalnızca çürüyerek toza dönmüş, toprakla karışmış kısımlar değer kaybeder.

İnşaat demiri ile sac aynı fiyata mı gidiyor?

Hayır. İnşaat demiri, ince sac, kalın levha ve döküm farklı sınıflarda değerlendirilir. Fiyatı belirleyen unsurlar kalınlık, temizlik ve miktardır.

Fotoğrafı nasıl çekmeliyim?

Gün ışığında, yığının tamamını gösteren bir kare ile en kalın ve en ince parçaları yakından gösteren iki kare yeterli. Ölçek için yanına bir ayakkabı ya da su şişesi koyun.

Yığının içinde bakır ya da alüminyum varsa ne olur?

Ayırabiliyorsanız ayırın; bu parçalar kendi sınıflarında daha iyi değerlenir. Ayıramıyorsanız fotoğrafta gösterin, nasıl ilerleyeceğimizi birlikte konuşalım.

Küçük miktarda demir için araç gönderilir mi?

Miktar ve adres birlikte değerlendirilir. Birkaç parçayı biriktirip başka hurdalarla birleştirmek genellikle daha uygundur. Yazıp sormanız yeterli.

Demir hurdası alımı için ne zaman aramalıyım?

Malzeme hazırsa hemen; hurda alımı talebi için fotoğraf yeterli. Hazır değilse ve söküm sürüyorsa, ne kadarının ne zaman çıkacağını önceden bildirmeniz planı kolaylaştırır.

Mıknatıs tutmayan ama ağır bir parça ne olabilir?

Ağır ve mıknatıs tutmuyorsa paslanmaz çelik, bakır, pirinç ya da çinko ihtimali öne çıkar. Rengine, parlaklığına ve üzerindeki damga ya da yazıya bakın; emin olamazsanız fotoğraf yeterli.

Hurdayı kendi aracımla getirmem gerekir mi?

Gerekmez. Alım, malzemenin bulunduğu adreste yapılır. Yine de aracın yaklaşabileceği bir yer göstermeniz süreci hızlandırır.

Demir hurdası alımında hangi bilgiler istenir?

Adres, yaklaşık miktar, malzemenin türü ve fotoğraf. Başka hiçbir şey ön koşul değildir. Ayrıntıyı telefonda ya da mesajla tamamlarız.

Tartı ve piyasa konusunda aklınıza takılan her şeyi sorabilirsiniz; hurda fiyatları o günün koşullarına göre bildirilir. Telefon ve WhatsApp numaramız 0 537 245 06 25. Adres bilgisi ve harita için İletişim – Avcılar Hurdacı sayfasını kullanabilirsiniz. Genel hurda alımı sürecine dair yazılı rehber ise Hurda Satarken Bilmeniz Gerekenler yazısında duruyor. Şu an elinizde bekleyen bir demir hurdası varsa fotoğrafını gönderin.