Krom Hurdası Alımı

Krom hurdası aslında hangi metal?

Mıknatıs tutmuyorsa çelik değil diye düşünenler yanılır; tutmayan çeliğin de ciddi bir türü var. Hurdacı tezgâhında "krom" diye anılan malzemenin büyük çoğunluğu, kimyasal olarak paslanmaz çeliktir: demirin içine yüzde on civarı ya da üzerinde krom, çoğu zaman nikel katılmış bir alaşım. Yani krom hurdası aradığınızda, çoğunlukla mutfak tezgâhı, tank, boru, korkuluk ve eviye gibi şeylerden söz ediliyor. Nur Metal Hurda, Avcılar'dan çıkıp İstanbul'un iki yakasında ev, depo, fabrika ve şantiyedeki bu tür parçaları alıyor. Bu yazıda hizmet sayfasında geçmeyen tarafa, yani kaliteleri birbirinden ayırmaya, karşılaştırmaya ve sonrasında ne olduğuna bakacağız.

Adı "krom" olan başka bir şey daha var: krom kaplama. Bisiklet gidonundan musluk başlığına kadar pek çok parçanın parlak yüzeyi, iğne ucu kalınlığında bir krom tabakasıdır ve altındaki malzeme demirdir, pirinçtir ya da zamaktır. Kaplamayı hurda saymak mümkün değil. Bu ayrımı bilmek, hurda alımı sırasında yaşanan hayal kırıklıklarının çoğunu önler.

304, 316, 201 ve 430: dört kalite yan yana

Paslanmaz çelik tek bir malzeme değil, bir aile. Hurda dünyasında dört isim sürekli geçer, çünkü hepsi bolca üretilir ve satılır. Her birini kısaca tanıtayım.

304 en yaygın olanıdır. Kabaca yüzde on sekiz krom ve yüzde sekiz nikel taşır, "18/8" diye de anılır. Gıda tesislerinde, mutfaklarda, eviye ve tezgâhlarda bu kalite kullanılır. Mıknatıs tutmaz; ama bükülmüş, kıvrılmış ya da soğuk işlenmiş noktalarında zayıf bir çekim görülebilir. Bu yüzden "az tuttu, demek ki 304 değil" sonucuna hemen varmayın.

316 da nikelli, bir de molibden içeren kalitedir. Tuzlu su, kimyasal ve ilaç ortamlarına dayanıklılığı yüksektir. Tersane, deniz kenarındaki tesisler, kimya fabrikaları ve ilaç üreticilerinde sık görülür. Dışarıdan 304'e çok benzer; ikisini göz kararıyla ayırmak neredeyse imkânsızdır.

201 daha ekonomik bir paslanmazdır. Nikel oranı düşüktür, yerine mangan ve azot kullanılır. Mıknatıs zayıf tutabilir. Ucuz mutfak eşyası, bazı kapı kolları ve süs ürünlerinde karşılaşırsınız. Zamanla yüzeyinde lekelenme görülmesi 201'in tipik işaretlerinden biridir.

430 ise nikelsiz, ferritik bir türdür. Mıknatıs belirgin biçimde tutar. Çamaşır makinesi tamburu, bazı ocak üstü yüzeyleri ve ucuz mutfak aletlerinde bulunur. Paslanmaz olmasına rağmen mıknatıs çektiği için kolayca demirle karıştırılır.

Bu dört kalite aynı fiyat ailesinde değildir. Nikel, paslanmaz çelik fiyatının en önemli bileşenidir; dolayısıyla nikel taşıyan 304 ve 316 ile nikelsiz 430 arasındaki fark piyasada yansır. Hurda fiyatları sayfamızda Londra Metal Borsası'nın ve döviz kurunun rolü anlatılıyor; paslanmazda nikel piyasası bu denkleme ayrıca eklenir.

Karşılaştırma: paslanmaz çelik, galvaniz sac, krom kaplı demir

Gümüşi parlak üç farklı hurdayı sıkça birbirine karıştırıyoruz. Hepsine "krom" diyenler bile çıkıyor. Oysa üçü farklı kalemdir.

Paslanmaz çelik her yerinde aynı malzemedir; çizseniz de altı aynı renktir, çünkü krom alaşımın bütününe yayılmıştır. Çeşitli kalitelerde olabilir. 304 ve 316 mıknatısa çoğunlukla yanıt vermez.

Galvaniz sac, demir üstüne çinko kaplamadır. Mat gümüşi görünür, yüzeyinde çinko çiçekleri denilen kristalimsi desenler bulunabilir. Mıknatıs güçlü tutar. Metal olarak demirdir ve Demir Hurdası Alımı sayfasındaki ölçütlere girer; çinko kaplamasının ayrıca bir değeri yoktur. Çinko hurdasını merak ediyorsanız Çinko Hurdası Alımı sayfasına bakın.

Krom kaplı demir ya da pirinç, yüzeyi aynalı parlak olan, ama kaplamayı kazıdığınızda altından başka renk çıkan parçadır. Gidon, jant kapağı, ucuz musluk gövdesi ve banyo aksesuarı bu gruptadır. Mıknatıs güçlü tutuyorsa içi demirdir. Tutmuyorsa ve altı sarıysa pirinçtir, Sarı Hurdası Alımı sayfasındaki yöntemle değerlendirilir.

Alüminyum da gümüşi görünür ama hafiftir ve mıknatıs tutmaz. Paslanmazla karıştırılması, yalnızca ağırlık farkına bakılmadığında olur. Aynı boyuttaki paslanmaz parça alüminyumun yaklaşık üç katı ağırlığındadır. Kaldırdığınızda fark anlaşılır. Alüminyum için Alüminyum Hurdası Alımı sayfası var.

Hızlı bir deneme sırası öneriyorum: önce kaldırın, ağırlığı hissedin; sonra mıknatısı yaklaştırın; en son çiziğe bakın. Üç deneme de bitince çoğu parçanın cinsi netleşir. Netleşmeyenler için fotoğraf göndermek yeterli.

Doğru alıcı nasıl seçilir?

Paslanmaz hurda, mıknatıs deneyi yapılmadan "krom" diye kilosu tek rakamla alınan bir mal olmamalı. İyi bir alıcı sormaya başlar: ne parça, kalınlığı ne, kaynaklı mı, içinde plastik var mı, mıknatıs ne yapıyor. Bu sorular bilgisizlikten değil, fiyatı doğru kurmak istediğinden gelir.

Krom hurdası alıcısı seçerken bir de parça büyüklüğü meselesi vardır. Küçük bir mutfak eşyası çuvala girer; ama dört metrelik bir tank ya da endüstriyel tezgâh, tek başına bir işlemdir. Böyle işlerde yerinde bakılması şarttır ve fotoğraf ilk adımdan fazlası değildir. Nur Metal Hurda'da büyük parçalar için adres bakılarak söküm ve yükleme ihtiyacı belirlenir; her adres ayrı bir iştir.

İşinize yarayabilecek bir ölçüt: karşınızdaki kişi 316 ile 304'ü ayırt edebileceğini söylüyorsa, nasıl yaptığını sorun. Gözle olmaz. Mıknatıs ve kıvılcım gibi basit yöntemler yaklaşık fikir verir; kesin kalite için laboratuvar ya da el tipi analiz cihazı gerekir. "Gözümle bilirim" diyen biri, ya yaklaşık konuşuyordur ya da hepsini düşük kaliteden hesaplıyordur.

Fiyat tarafında, yalnızca bugünkü rakama değil, hesabın nasıl yapıldığına bakın. Sorun: "Kalite ayrımı var mı? Kalın ve ince parça ayrı mı? Plastiği ve ahşabı nasıl düşüyorsunuz?" Cevaplar ne kadar ayrıntılıysa o kadar sağlıklı. Eksik bilgi veren alıcı belirsizliği sizin zararınıza çözer. Telefon ve WhatsApp aynı: 0 537 245 06 25; fotoğrafı yazışma kutusuna bırakmanız yetiyor.

Bölgeniz konusunda bilgi lazımsa İstanbul hizmet bölgeleri sayfasındaki ilçe listesine bakabilirsiniz. Tersane çevresinde iş yapıyorsanız Tuzla hurdacı, İkitelli çevresinde bir atölyeniz varsa Başakşehir hurdacı sayfaları işinize yarar.

Mutfaktan fabrikaya: paslanmazın çıktığı yerler

Evde krom hurdası olarak en çok eviye, çelik tencere seti, tava, çatal bıçak ve eski buzdolabı yüzeyi çıkar. Hepsi küçük parçalardır; biriktirmek lazım. Evin banyosunda korkuluk, paslanmaz askılık ve eski ısıtma gövdeleri bulunur. Dış mekânda ise paslanmaz bahçe mobilyası, balkon korkuluğu ve kapı kolları vardır.

Restoran ve otel mutfakları ayrı bir dünya. Tezgâh, davlumbaz, ızgara, derin yağ kazanı, çorba kazanı, servis arabası ve soğuk oda iç kaplamaları paslanmaz yapılır. Bir restoranın yenilenmesi, bir kamyonet dolusu temiz paslanmaz hurdası demektir. Motorlu aksamı, kabloları ve plastik tutamakları sökmeden getirirseniz, bu aksamlar ayıklanmak zorunda kalır ve ayrım fiyata yansır.

Gıda üreten fabrikalarda süt tankları, karıştırıcılar, konveyör sacları ve borular bulunur. Bir tesis taşındığında ya da hat yenilendiğinde yekpare ve ağır parçalar çıkar. Kimya ve ilaç tesislerinde 316 ağırlıklı tanklar sık görülür. Bu tür bir sökümde parçaları iş güvenliği kurallarına uygun biçimde, içeriği tamamen boşaltılmış ve temizlenmiş halde hazırlamak sizin sorumluluğunuzdadır.

Tersaneler ve gemi onarım yerlerinde paslanmaz boru, flanş, cıvata ve korkuluk hurdası bulunur. İstanbul'daki Tuzla tersaneler bölgesi bu tür işlerin yoğunlaştığı yerlerden biridir. İnşaat tarafında ise cephe kaplaması, korkuluk ve merdiven küpeşteleri çıkar.

Kıvılcım, mıknatıs, çizik: üç basit test

Kıvılcım testi için bir taşlama makinesi gerekir ve evde yapılacak şey değildir; ama nasıl işlediğini bilmek faydalı. Paslanmazı taşladığınızda kıvılcım az ve kısadır, turuncu-sarı renklidir. Karbon çeliği taşlandığında bol, parlak ve dallı kıvılcım çıkar. Bu fark atölyelerde hızlı kimlik tespitinde kullanılır.

Mıknatıs testi evde yapılabilir. Küçük bir mıknatısı parçanın düz bir yerine tutun. Güçlü yapışırsa demirdir ya da 430 gibi ferritik bir paslanmazdır. Hiç yapışmıyorsa 304 ya da 316 olma ihtimali yüksek. Çok zayıf çekiyorsa 201 ya da işlenmiş 304 olabilir. Yalnızca bu test, nihai kararı vermek için yetmez.

Çizik testi, kaplama mı yoksa dolu malzeme mi olduğunu ayırır. Parçanın görünmeyen bir noktasını eğeyle ya da bıçak ucuyla hafifçe kazıyın. Alt kısım aynı renkteyse paslanmazdır. Başka bir renk çıkıyorsa kaplamadır.

Üçünü birlikte yaparsanız, krom hurdasını tanımanız doğrulanmış olur. Sonuçları kısa bir mesajla gönderin: "mıknatıs tutmuyor, altı gümüşi, ağır." Biz bu üç bilgiyle ne olduğunu büyük oranda anlarız; kalan belirsizliği yerinde gidermek gerekir.

Teslimden sonra: paslanmaz hurda nereye gider?

Bir mutfak tezgâhını verdiğinizde yolculuğu bitmez; yeni bir başlangıç yapar. Paslanmaz çelik, kalitesinden hiçbir şey kaybetmeden tekrar eritilip yeniden kullanılabilir. Çelik fabrikalarında hurda, paslanmaz üretiminin önemli bir girdisidir; bu yüzden sıradan bir eviye, bir süre sonra başka bir tezgâh, boru ya da tank olarak karşınıza çıkar. Bu döngü kaynak tüketimini ve çevreye etkiyi düşürür.

Kalite ayrımı, krom hurdasının geri dönüşüm zincirinde sağlıklı işlemesi için gereklidir. Ocakta 304 ile 430'un ya da 316 ile 201'in birbirine karışması, çıkan çeliğin bileşimini bozar. Bu yüzden toplayıcılar ve geri dönüşümcüler malzemeyi gruplara ayırır. Sizin evde yaptığınız mıknatıs ayrımı, bu zincirin ilk halkasıdır.

Yerleşik bir uygulama: temizlik ve ayrı yığın. Plastik tutamak, ahşap sap, cam kapak ve motorlu aksamdan arındırılmış paslanmaz yığın, hurdacıdan çıktığı andan itibaren daha az işlem görür. İşlem azaldıkça, ayrım maliyeti düşer ve bu, hurda fiyatları hesabında sizin lehinize yansır.

Ev eşyasını geri dönüşüme verdiğinizde bir tesisin açığa çıkardığı hurda ve sizin getirdiğiniz hurda aynı yolu izler. Ancak miktar büyüdüğünde pratik farklar belirir. Bir restoran sökümünden çıkan iki ton paslanmaz, kendi ağırlığıyla ayrı iş yapar. Küçük bir yığın biriktirmek ise yalnızca sabır ister.

Hurda satışı için doğru hazırlık

Krom hurdasını satmadan önce sökülebilen yabancı malzemeleri sökün: plastik tutamak, ahşap sap, cam kapak, lastik conta, elektrik motoru. Hepsi paslanmazdan ayrı hesaplanır. Sonra içi boşaltılmış ve kurutulmuş olsun; özellikle tank ve kazanlarda kalan sıvı hem tehlikeli hem ağırlığı şişiren bir şey.

Kalın ve ince malzemeyi ayrı yığınlayın. Bir levhayla ince bir sac aynı fiyata girmez. Kaynaklı bileşimleri sökmeye çalışmayın; bütün halde fotoğrafını gösterin. Boru ve profilleri uzunluğuna göre sıralamak taşımayı kolaylaştırır.

Kesme aleti kullanıyorsanız maske ve gözlük takın. Paslanmaz taşlanırken ortaya çıkan toz, özellikle krom içerdiği için solunmamalıdır. Keskin kenarlara karşı da eldiven şart.

İyi bir hurda alımı görüşmesi şöyle gelişir: siz fotoğrafı gönderirsiniz, kalite ve ağırlık hakkında kısa bir bilgi eklersiniz, karşı taraf günün piyasasına göre fiyat bildirir, uygun bulursanız adresten alım yapılır. Hiçbir adımda belirsizlik bırakılmaz.

Büyük bir söküm planlıyorsanız, işe başlamadan önce yazın. Hangi parçaların yerinde kalacağını, hangilerinin önce sökülmesi gerektiğini konuşmak, hem güvenliği hem verimi artırır. Krom hurdasını söküm sırasında ayırmak, sonradan ayıklamaktan çok daha kolaydır.

Bölgelere göre paslanmaz

İstanbul geniş bir şehir; her ilçede farklı kaynaklar öne çıkar. Tuzla'da tersane ve gemi onarım, Ümraniye'de Dudullu OSB çevresindeki imalat, Başakşehir'de İkitelli OSB'deki atölyeler, Güngören'de Merter tekstil ve makine alanı, Beylikdüzü ve Arnavutköy'de depo ve lojistik tesisleri paslanmaz hurdanın çıktığı bilinen noktalar arasındadır. Mutfak yenilemeleri ise tüm konut ilçelerinde yaşanır.

Hangi ilçenin hangi malzemeyi öne çıkardığını daha iyi anlamak için Ümraniye hurdacı ve Güngören hurdacı sayfalarına bakabilirsiniz. Gerekirse Hurda alım hizmetleri sayfasında alınan tüm malzeme grupları sıralanıyor.

Ev hurdası, işyeri hurdası ve şantiye hurdası arasında hacim farkı vardır, ama temel kural aynıdır: ayrı yığın, kuru parça, net fotoğraf. Bu üç alışkanlık, krom hurdası satarken size en çok yarayan alışkanlıklardır.

Kalınlık, kaynak ve yüzey işlemi: hurdayı değiştiren teknik ayrıntılar

Aynı kalitedeki iki paslanmaz parça, kalınlığı yüzünden çok farklı yolculuk yapabilir. Üç milimetrelik bir levha ile yarım milimetrelik bir sac, mıknatıs ve kimyasal açıdan aynıdır; ama ocağa girdiğinde verdikleri verim, taşıma sırasında kapladıkları hacim ve işleme biçimleri ayrıdır. İnce sac hafif ve hacimlidir, kamyonda yer kaplar; kalın levha ise kilosu yüksek, hacmi küçüktür. Krom hurdasının değerlendirilmesinde bu fark hesaba katılır.

Kaynak yerleri de ayrı bir konudur. Paslanmaz çelik kaynak edilirken çoğu zaman aynı kalitede tel kullanılır, ama bazen daha düşük kaliteli ya da farklı malzemeli tel çıkar. Kaynak dikişinin çevresindeki renk değişimi (mavi, bronz, gökkuşağı tonları) ısıdan kaynaklanır, alaşımın bozulduğu anlamına gelmez. Bir tankın dikişli bölgesini kesip ayırmanız gerekmez.

Yüzey işlemi görünüşü değiştirir. Fırça çekilmiş mat yüzey, aynalı parlak yüzey, kum püskürtülmüş yüzey: hepsi aynı alaşımın farklı bitirişleridir. Boyalı paslanmaz da vardır; mutfak dolaplarının kaplamalı yüzeyleri, asansör kabinleri ve bazı dekoratif paneller buna örnektir. Boya fiyatı düşürür, çünkü ayıklama gerektirir. Kaplı yüzeyde boya çatlamış ya da kabarmışsa, altındaki çeliğin türünü görmek kolaylaşır.

Boruların içi de hesapta. Boru içindeki sıvı ya da tortu, hem ağırlığı şişirir hem de güvenlik sorunu yaratır. Gıda tesisi borularında yağ ve süt kalıntısı çabuk kokar. Boruların uçlarını açık bırakıp birkaç saat durulayarak kurutmak, alım günü rahatlık sağlar.

Son bir teknik ayrıntı: paslanmaz çelik ısıl işlemde ve soğuk şekillendirmede mıknatıslanabilir. Bir 304 levhayı bükerseniz, büküm yeri hafif çekim yapabilir. Bu yüzden iki farklı noktada deneme yapın: düz bölgede ve büküm yerinde. Sonuçlar farklıysa panik yapmayın, normal bir davranıştır.

Fiyat teklifi karşılaştırırken bakmanız gerekenler

Birden fazla yerden teklif almak mantıklı bir alışkanlık. Yalnız teklifleri doğru karşılaştırmak için aynı bilgiyi herkese vermelisiniz. Aynı fotoğrafı ve aynı tahmini ağırlığı gönderin; yoksa elmayla armudu kıyaslarsınız. Biri 304 diye hesaplarken diğeri karışık diye hesaplıyorsa rakamlar yan yana durmaz.

Teklifi alırken şunu sormaya alışın: bu rakam hangi koşulda geçerli? Malzeme adresten mi alınıyor, bir yere getirilmesi mi gerekiyor? Tartı nerede yapılıyor? Ayıklama gerekirse kesinti nasıl hesaplanıyor? Kısa bir mesajlaşmada bunların cevabını alabilirsiniz. Güvenilir alıcı cevap vermekten kaçınmaz.

Rakamın tek başına en yüksek olması, size en çok kazandıracağı anlamına gelmez. Kimi teklif yüksek başlar, tartıda ya da ayıklamada düşer. Kimi alıcı rakamı biraz düşük söyler ama kesinti yapmaz. Bu yüzden kafanızda toplam hesabı tutun. Hurda fiyatları konusunda ayrıntılı bir çerçeve çizen yazımız, hangi kalemlerin fiyatı hangi yönde etkilediğini sıralıyor.

Mümkünse tartı sırasında yanında bulunun. Büyük parçalarda tartı belgesini (fiş, not, fotoğraf) alın. Kayıt tutmak sonradan itiraz çıkarsa elinizi güçlendirir. Bir hurda alımı görüşmesinde tüm bu adımları konuşmak çekinilecek bir şey değil; aksine karşı tarafın işini bildiğini gösteren işaretlerdir.

Karşılaştırma yaparken küçük bir tabloyu zihninizde tutun: kalite, kalınlık, temizlik, miktar, erişim. Bu beş alanda iki teklif aynı şeyi varsayıyorsa kıyaslama anlamlıdır. Farklı varsayım içeriyorsa, rakamların yan yana konması yanıltır.

Satışın ardından: kayıt, çevre ve elde kalanlar

Hurdayı teslim ettikten sonra yapılacak iş çok değil, ama atlanınca can sıkar. Tartı notunu ve konuştuğunuz fiyatı telefonunuza yazın; fotoğrafları saklayın. Aynı malzeme grubunu ileride yine biriktirirseniz, bu kayıt karşılaştırma yapmanızı sağlar. İşletme sahibiyseniz hurda satışını kendi muhasebe düzeninizde nasıl işleyeceğinizi muhasebecinizle konuşun; bu konuda genel bilgi dışında bir şey söylemiyoruz.

Depo ya da atölyede sökülen paslanmazın bir kısmı sizde kalmış olabilir: tam boy bir levha, kullanılabilir boru, sağlam bir tezgâh. Bunları hurdaya vermeden önce ikinci el değerini düşünün. Sağlam bir paslanmaz tezgâh, hurdadan farklı bir alıcı bulabilir. Hurda yolunu seçtiyseniz, kesip bölmeden önce malzemeyi göstermek yeterli.

Çevresel açıdan bakıldığında, paslanmazı çöp konteynerine atmak yanlış bir tercih. Metal çöpte kalır, geri kazanım zincirinden çıkar. Üstelik büyük parçaları belediye atık sistemi taşımaz. Hurdacıya vermek hem yer açar hem de malzemeyi yeniden üretim hattına sokar. Krom hurdası yığınını bahçede ya da sokakta bırakmak ise başka sorunlara yol açar: keskin kenarlar, çocuk güvenliği ve çevre şikâyetleri.

Kalan plastik, cam ve ahşap parçalar için bölgenizdeki atık toplama noktalarını kullanın. Elektrik motoru ve kablo gibi parçaları ayrı değerlendirmek isterseniz Kablo Hurdası Alımı sayfasına bakın.

Son olarak yeniden biriktirmeye başlamak için bir kutu ayırın. Bir sonraki mutfak yenilemesinde, ya da bir sonraki tesis söküm döneminde çıkacak parçalar için hazırlıklı olmak, zaman kazandırır.

Kısa cevaplar

Çelik tencere takımı krom hurdası sayılır mı?

Çoğu zaman evet. Kapakları cam, sapları plastik olan setleri parçalayıp ayırmanız iyi olur. Sade paslanmaz tencere ve tavalar sorun çıkarmaz.

Eviye ile tezgâhı birlikte verebilir miyim?

Verebilirsiniz. Altlarındaki ahşap ya da sunta dolabı çıkarmak yeterli. Lavabo sifonu ve musluk gibi parçalar farklı metal olabilir, onları ayrı koyun.

Mıknatıs hafif çekiyor, ne yapayım?

Büyük olasılıkla 201 ya da soğuk işlenmiş 304. Yine de alınır; sadece kalite sınıfı yerinde değerlendirilir.

İçinde yağ ya da süt artığı olan tank alınır mı?

Alınır, ama içinin boşaltılıp durulanmış olması gerekir. Dolu tank hem güvenlik hem taşıma sorunudur.

Kaç kilo olursa gelinir?

Adres ve miktar birlikte değerlendirilir. Büyük parçalarda yerinde bakılır. Önce yazıp sormak en kısa yol.

Paslanmaz çelik çatal bıçak takımı nasıl verilir?

Bir torbaya ya da kutuya doldurup olduğu gibi getirmeniz yeterli. Saplı olanlarda plastik veya ahşap kısım varsa, ayırabildiğinizi ayırın; ayıramadıklarınız için dert etmeyin, küçük miktarda karışıklık sorun yaratmaz. Altın ya da gümüş kaplama setleri ise ayrı bir konu, onları fotoğrafla gösterin.

Paslı görünen paslanmaz parça var, alınır mı?

Alınır. Yüzeydeki pas lekesi çoğu zaman dışarıdan bulaşmış demir tozundan gelir ve altındaki malzeme paslanmazdır. Mıknatıs ve çizik deneyi yine yol gösterir. Yüzeyi tamamen kabarmış, delik deşik olan parça ise büyük olasılıkla paslanmaz değil, kaplı demirdir.